Orecchiette amarcord

Ne veren e 1999 Ballakumja me disa miq te saj u nis nga Bolzano dhe udhetoi plot 1 dite e gjysem per te arritur ne nje kamp refugjatesh ne Squinzano, province e Lecce-s. 
Ishte periudha kur eksodi i kosovareve ishte ne kulmin e tij, por edhe flukset nga vende te tjera nuk ishin aq te paperfillshme, pra struktura ku po shkonim te benim vullnetaret kishte me te vertete nevoje per ndihme. Nisja jone zhvillohej ne kuadrin e nje projekti te organizuar nga shoqata e "Scout" ne bashkepunim me kishen katolike e titullohej "Approdare" (zbarkim). Fillimisht shpenzimet e udhetimit e nevojave te tjera na u desh t'i paguanim nga xhepi yne, prandaj imagjinoni nje grup 18-20 vjeçaresh me nje buxhet minimal prej 100.00 lira secili, qe ndermarrin nje udhetim kaq te gjate. 
Ne 2 jave qendrimi ne kamp ushqimi yne ishte skandaloz, jo vetem nga permbajtja por edhe nga pikepamja higjenike. Ushqeheshim edhe me keq sesa refugjatet e kampit, sepse nuk kishim nje kuzhine te mirefillte, por furnela gazi nga ato qe perdoren per piknike, ose tamam-tamam si ato qe perdornin gjyshet per bere kafen turke ne fillimvitet '90. Makaronat i hanim pothuajse te paziera, sepse ne keto furnela per qamet se zieheshin. Pastaj i kullonim ne banjot e kampit dhe i hidhnim salce te konservuar me peshk ton.  
Mbaj mend qe djathi qe kishte marre me vete mikja ime Sara, diten e dyte te qendrimit u mbush me krimba si pasoje e temp. te larta qe gjate dites kalonin 40°C. 

Ditet e fundit mikut tim Vincenzos, origjina e te cilit eshte nga Puglia, i erdhi  ideja qe ne kthim te ndalonim tek xhaxhai i tij ne Mattinata (province e Foggia), si per te pushuar por edhe per te shijuar pak det. Detin mgjthse e kishim shume afer nuk patem kohe ta shijonim, ama shikonim gjithe kersheri nje refugjat kosovar, i cili me nje makine luksoze te bardhe shkonte çdo pasdite ne plazh dhe kur kthehej  ngrinte ne kupe te qiellit volumin me kengen-hit te atij viti "Blu" te Eiffel 65. 
Prandaj pa e perseritur Vincenzo 2 here propozimin, votuam te gjithe pro, pa asnje abstenim :)

Mattinata ishte nje fshat kodrinor qe zbriste ne det dhe xhaxhai i Vincenzos kishte nje restorant ne mes te asaj kodre. 

Arritem atje pas darke kur kuzhina ishte mbyllur, por  pugliese-t e kane ne gjak bujarine e mikepritjen (kush ka ardhur ne Itali me eksodet e '91 e di mire per çfare po flas). Ai me miresjellje dhe perkushtim rivuri ne pune kuzhinen dhe pergatiti per 15 te rinj te uritur nje mega tenxhere me orecchiette ne salce gjize, domateje dhe karkaleca deti ne zgare e na shtroi per te fjetur ne veranden e restorantit.

Ishte hera e pare qe haja ne jeten time orecchiette. Pas 2 jave qe mbaja barkun me dore, m'u duken ushqimi me i mire ne bote.  

Qe ath i pergatis shpesh duke kujtuar me mall orecchiette-t e xhaxhait te Vincenzos qe ishin "la fine del mondo"....

Orecchiette me gjethe rrepe

Perberesit per 2 persona:

250 gr orecchiette mundesisht te fresketa 
gjethe rrepe, te cilat pasi jane lare, zier dhe shtrydhur duhet te peshojne rreth 400 gr (ne italisht quhen "cime di rapa")

2 thelpinj hudher

1 spec djeges

3 fileto cironkash konserve

vaj ulliri extravergine

50 gr buke e thekur dhe e grire

Pergatitja:

vendosim ne zjarr nje tenxhere te mbushur me uje dhe pak kripe. 

Sapo uji te filloje te vloje i hedhim orecchiette-t.

Orecchiette-t jane format makaronash me origjine nga Puglia, te cilat te kujtojne formen e veshit. Mund te pergatiten edhe ne kushte shtepie me miell gruri, uje dhe kripe. Une s'e kam marre ndonjehere mundimin, sepse ne Itali ka shume mundesi zgjedhje. I gjen te fresketa si ne markata dhe ne dyqane makaronash, por kam pare sesi pergatiten dhe mund te them qe jane edhe me te thjeshta sesa tagliatelle-t.

Pastrojme gjethet e rrepes dhe i hedhim ne tenxheren ku kemi makaronat.

Pasi jane zier i kullojme, duke ruajtuar pak uje veç.

Qerojme 2 thelpinjte e hudhres dhe i shtypim me forcen e pellembes se dores. 

I skuqim ne nje tigan me vaj ulliri se bashku me 1 spec djeges te grire imet dhe 3 fileto cironke, derisa cironkat te jene shperbere.
 

Veç skuqim buken e grire ne nje tigan antiaderent.

Orecchiette-t dhe gjethet e rrepes te kulluara i hedhim ne tiganin ku kemi hudhren se bashku me pak uje nga ziejra. I japim shije makaronave duke i lene ne zjarr te ulet per me pak se 5 minuta. 

Me pas i hedhim ne pjatancen e servirjes dhe i sperkatim me buken e grire.

Orecchiette me salce domateje dhe gjize

Perberesit per 2 persona:

250 orecchiette
200 ml salce domateje e fresket e perftuar nga gjysem kg domate qershize

200 gr gjize

kripe

vaj ulliri extravergine
borzilok i fresket

Pergatitja:

vendosim ne zjarr nje tenxhere te mbushur me uje dhe pak kripe. 

Sapo uji te filloje te vloje i hedhim orecchiette-t.

Pasi jane zier i kullojme, duke ruajtuar pak uje veç.
Nderkohe pergatisim salcen e domateve dhe i shtojme gjizen. 
E rregullojme salcen me kripe dhe hedhim ne tigan orecchiette-t bashke me 2-3 luge uje nga zierja e tyre. I leme edhe 3 minuta ne zjarr dhe i servirim me borzilok te fresket.

Revanija me miell misri i halle Ishes

Qe ne pikenisjen e tij ky blog u konceptua qe te bente edhe arkivin e recetave "made by Ballakume parents". Jo per t'ju treguar juve sesa nikoqire ishin grate e familjes sime... ci mancherebbe altro...por per t'i dhene mundesine sime bije apo ndonje eventually-mbese apo kusherire te rigjeje ne kete faqe pjese nga jeta kulinare apo personazhe te familjes. (Ne internet shyqyr zotit asgje nuk humb kot.)

Te mos flas pastaj per kenaqesine qe ndjej une-shkruesja kur kerkoj ne blog ndonje recete dhe me del perpara ndonje bisede e transkriptuar midis meje dhe gjyshes, e cila me ato keshillat e veta me ben te qesh me lot.

Edhe receta e sotme eshte e denje per te bere pjese ne kete arkiv. Ajo eshte revanija e halle Aishes, per te cilen ju pata folur tek "Revani cupcakes".

Halle Ishja, siç e therras une, e "qante" revanine. Mjeshteria e saj ne pergatitjen e kesaj embelsire nazelie qendronte ne perzierjen e sterzgjatur ne kohe te perberesve dhe perdorimin e finjes si agjent bymehes.

Isha akoma femije kur kam provuar per here te fundit revanine e Halle Ishes, por butesine dhe aromen e kam akoma te ngulitur ne mendje.

Halle Ishja e pergatiste per Dite Vere sepse ashtu si ballakumja, revanija eshte nje tjeter embelsire tipike e Dites se Veres. Madje, per te qene te sakte revanija eshte shume me e vjeter ne moshe se ballakumja. Me pak e njohur jashte qytetit,  por ne familjet e vjetra elbasanase ajo eshte me e preferuar sesa ballakumja, ndoshta per faktin se eshte me e veshtire per t'u pergatitur. 
Siç e thashe edhe me lart, ne kete recete halle Ishja perdorte finje, pra hirin e tretur ne uje dhe te filtruar, por per t'ia pershtatur kete recete nje publiku te huaj (skeptik kundrejt ketij agjenti bymehes kaq te pazakonte) mendova ta provoje me qumesht te fresket.

Revanija e Halle Ishes  (e modifikuar)

Perberesit per nje tepsi me permasa 15 x 25 xm

5 kokrra veze te fresketa

150 gr gjalp fshatari 

500 gr sheqer
afro 500 gr maje miell misri

60 ml qumesht i fresket

Pergatitja:

proçedura eshte njesoj si tek ballakumja....shkrijme gjalpin ne nje ene dhe bejme proven e gishtit. Kur gishti duron temp., ath gjalpi eshte gati.

Rrahim gjalpin dhe sheqerin per afro 30-40 minuta me rrahes elektrik derisa sheqeri te shkrihet plotesisht (puritanet do te me shajne, sepse ashtu si ballakumet duhet rrahur me luge druri, por  siç e tregon titulli, kjo recete eshte e modifikuar :D).

Me pas i shtojme nje e nga nje vezet ne intervale 5 minuteshe.

Ne fund i shtojme qumeshtin dhe majen e miellit te misrit, pak e nga pak, duke e perzier jo me me rrahes elektrik por me luge druri.
E perziejme masen dhe e hedhim ne nje tepsi te lyer me gjalp.

E pjekim ne furre ne temp. 170°C per afro 45-50 minuta te mira, pa e hapur furren 30 minutat e para (sdq duhet bere prova e kruajteses se dhembeve). 

Pasi eshte ftohur e presim ne rombe dhe e servirim...ka nje jave qe e servir vetem per mengjes dhe sa me shume kalojne ditet aq me e mire behet.

Gjak e dhjame :D

Una giornata perfetta

Kam pershtypjen se jam tirol-izuar me teper se ç'duhet (qe  nenkupton "katunarizuar" :P)
Pse e them kete?...po, ja jo me pak se 6 vjet me pare une vdisja per t'u pispillosur e per te drekuar jashte. Ishte nje nga kenaqesite e fundjaves qe ia rezervoja vetes sime. Nuk di te them nese ne nenvedije qendronte nje deshire per te shpalosur nje mireqenie apo nje status quo apo babezi prej emigranti per te provuar çdo gje te re. 
Nuk them se sot nuk me pelqen te haje jashte, por padiskutim me pak se 6 vjet me pare. 
Sot dita ime ideale e pushimit eshte nje mengjes ne Caldaro (liqen rreth 20 km nga Bolzano) dhe nje dreke zgare ne qetesine e kuzhines sime.
Mos kam nevoje per dike qe te me shkunde? :D

Bifteke zgare ne sallate "mjekerr frati" dhe patate te aromatizuara

Perberesit per 2 persona:

400 gr mish derri i prere per bifteke

gjysem qepe

1 spec djeges

3-4 rrushk dellinje (bacche di ginepro)

3-4 thelpinj hudher

1 karafil

1 degez rozmarine

1 degez trumez

1 degez manxurane

1 degez dragua (italisht: dragoncello)

5 kokrra piper i zi

kripe kokerrmadhe

1 tufe salsola soda 
1 limon bio
kripe
vaj ulliri extravergine

patate sipas deshires
gjethe dafine
kripe kokerrmadhe

salce kosi
hudher
kripe
vaj ulliri extravergine

Pergatitja:

fillimisht pergatisim marinaturen, hedhim ne nje ene rreth gjysem litri vaj ulliri extravergine bashke me qepen e prere ne 4 pjese, specin djeges, erezat dhe kripen kokerrmadhe.

Mishin e presim ne feta per biftek. E rrahim me çekiçin e pershtatshem dhe e veme te marinohet per 24 ore ne marinaturen e mesiperme duke treguar kujdes qe fetat e mishit te jene nen vaj.

Te nesermen ndezim zgaren dhe i pjekim bifteket ne zjarr jo shume te larte ne menyre qe mishi te piqet pa u thare.

Per pergatitjen e garnitures pastrojme me kujdes "mjekrren e fratit" dhe e ziejme ne uje te kripur per 3 minuta. Me pas e transferojme ne nje ene me uje te ftohte ne menyre qe te nderpritet gatimi dhe te ruajne ngjyren. 

Pergatisim nje citronette me vaj ulliri, kripe dhe leng limoni dhe me kete i japim shije "mjekrres se fratit"

("mjekrra e fratit", "agretti" ose latinisht "salsola soda" eshte nje  bime bregdetare qe gjen perdorim edhe ne gatim.)

Per pergatitjen e patateve ziejme ne uje te bollshem patatet me gjithe lekure derisa te zbuten pak.
Me pas i qerojme dhe i presim pergjysem si ne foto.
I vendosim ne nje tepsi dhe i sperkatim me kripe kokerrmadhe dhe vaj ulliri extravergine. Ne mes te seciles vendosim nga nje gjethe dafine.
I vendosim ne furre ne temp. 220°C deri sa te piqen.

Kime me spinaq - Uova in cocotte albanian style

Kime me spinaq

Perberesit per 1 persona:

200-250 gr spinaq

1 thelb hudher

1 veze

kripe

piper

vaj ulliri

Pergatitja:

ziejme spinaqin ne uje me kripe, e kullojme dhe e grijme trashe.

Ne nje tigan skuqim ne vaj ulliri hudhren e grire imet. I shtojme spinaqin dhe i rregullojme me kripe dhe piper.

E transferojme spinaqin ne nje tave balte ose porcelani. I hedhim vezen duke treguar kujdes qe te mos prishet e verdha e vezes dhe e vendosim taven ne furre ne temp. 180°C per me pak se 10 minuta, aq sa te mpikset e bardha e vezes.

E servirim me kos. 

Ide* - per ta pasuruar kete recete, ndonjehere i shtoj kubike buke te skuqur bashke me mish te tymosur.

Uova con spinaci in cocotte

Ingredienti per 1 persona:

200-250 gr di spinaci

1 spicchio d'aglio

1 uovo

sale

pepe

olio evo

Preparazione:

far bollire in abbondante acqua salata i spinaci. Scolare e tritarli grossolanamente.

Rosolare i spicchi d'aglio tritati finemente in olio evo. Aggiungere i spinaci e regolare di sale e pepe.

Trasferire i spinaci in una cocotte. Aggiungere l'uovo facendo attenzione a non rompere il tuorlo ed infornare a 180°C per meno di 10 minuti.

Servire con yogurt greco.

Cappuccino bizelesh dhe filozofi e shendetshme

E keni vene re qe blogu i Ballakumes po shijon fazen e pjellorise se tokes? 
Jam ne ate stine te vitit kur kuzhina ime behet me te vertete e shendetshme. 
E shendetshme, jo per mungese yndyrnash shtazore apo vegjetale, sepse per mendimin tim organizmi ka nevoje edhe per to, por ne kuptimin e larmishmerise se ushqimeve te fresketa.

Eshte e vertete qe bizelja, patellxhani apo domatja tashme shiten ne çdo stine te vitit, madje nga paraqitja te marrin ne qafe edhe kur temperaturat shkojne ne minus,  por a e keni pyetur veten si eshte e mundur kjo....

Po lexoja nje dite nje artikull te shoqates ambjentaliste Greenpeace, e cila prej vitesh denoncon lobet e fermereve qe merren me kultivimin e perimeve ne serra per sasine e pesticideve qe perdorin. Aq alarmues ishin faktet sa Greenpeace u keshillonte nenave shtatzana, femijeve te vegjel dhe te moshuarve te evitonin perimet e serrave, sidomos kur prejardhja e tyre ishte nga Greqia, Turqia dhe Spanja.

Para ketij fenomeni shume shqetesues per shendetin, e vetmja alternative eshte konsumimi i perimeve qe kultivohen ne zonen ku jeton, pra adaptimi me ate çfare toka ofron sipas stines.
E di qe shpeshhere eshte e veshtire, mund te rastisi te te kapi nepsi psh. per kunguj te vegjel te pjekur ne mes dimrit dhe atehere mbyll syte para etiketes... por me pas kur te bien ne dore artikuj te tille apo shifra mbi personat qe vuajne nga alergjite ath mendohesh 2 here para se te blesh nje produkt ne pamje perfekt por me prejardhje te dyshimte. 
Duke jetuar ne nje krahine te Italise, e cila i kushton nje vemendje te veçante si mbrojtjes se shendetit te qytetareve ashtu edhe  ambjentit duke ndihmuar financiarisht me kontribute nderrmarjet e vogla qe prodhojne bio, domosdo u konvertova edhe une. 
Ndersa ne vitet e para zgjasja doren tek ato produkte qe u pelqenin syrit, me kalimin e viteve mesova t'u drejtohem fshatareve qe shesin ne markate. Jo ato qe kane stenda te medhaja me perimet qe shkelqejne sikur te jene lyer me vaj para se te ekspozohen, por ato fshataret e vjeter ne moshe qe dalin e shesin mallin mbi nje tavoline te vogel, perimet e te cileve ndoshta nuk kane forme perfekte, por kjo eshte nje garanci qe malli qe rri mbi ato stenda eshte pikerisht ai me te cilin ato ushqejne femijet e tyre.

Une sot bleva bizele dhe me to pergatita nje supe shume light, receten e se ciles e kisha ruajtur nga nje reviste femerore "Grazia". 
E veçanta e saj qendron ne transformimin e qumeshtit ne shkume si te ishte cappucino dhe eshte mjaft e lehte. 

Po tasi a ju pelqen? Une u dashurova me te sa e pashe ne vitrine...
Ju tregoj se tasi ku eshte servirur kjo supa pranverore (si per te qendruar ne teme) eshte prodhuar ne Filipine dhe eshte blere ne nje dyqan fair trade/commercio eco solidale. Nje alternative tjeter kjo per te evituar lobet tregtare dhe per te blere mallin direkt nga prodhuesi. Eshte e vertete qe çaji, erezat apo te gjithe produktet qe shiten ne dyqane te tilla kushtojne pak me teper sesa ne supermarkata, ama nga ana tjeter kjo lloj tregtie jo vetem nxit kultivimin e prodhimeve biologjike, por eshte edhe nje ndihme konkrete per fermeret apo artizanet e botes se trete. 
Besomeni, satisfaksioni shpirteror per kontributin, qofte edhe te vogel, e ideja qe keto para do t'i shkojne nje njeriu punetor dhe nevojtar...ska te paguar.

(per me teper shikoni ketu: http://www.altromercato.it/it ose kerkoni ne web me fair trade)

Cappucino bizelesh

Perberesit per 4 persona:

300-400 gr bizele te fresketa

2 qepe te njoma te fresketa

disa gjethe mente e fresket

30 cl qumesht i fresket

djathe parmigiano reggiano i fresket

kripe

piper

Pergatitja:

grijme imet qepen dhe e skuqim ne 2-3 luge vaj ulliri.

I shtojme bizelet dhe i kaurdisim per 1 minute.

I mbulojme me uje dhe i ziejme ne zjarr mesatar. Duke qene bizelet e fresketa koha e gatimit eshte jo me shume se 10 minuta.

I rregullojme me kripe dhe piper.

Ngrohim qumeshtin e fresket dhe pasi e kemi fikur zjarrin, i hedhim disa gjethe menteje qe te aromatizohet per 15 minuta.

I hedhim bizelet ne frulator dhe i reduktojme ne nje krem homogjen dhe pak te trashe.

E ndajme kremin neper tasat e servirjes.

Per te perftuar shkumen e qumeshtit perdorim frulatorin nese mungon ai sendi per cappuccino. E ngrohim qumeshtin dhe e perziejme me frulator derisa te formohet shkuma karakteristike e cappuccino-s dhe ia hedhim kremit te bizelet pak minuta para servirjes. E shoqerojme me djathe parmigiano reggiano te grire.

Gjak e dhjame :D